Echte zwaluwen
De in Nederland voorkomende zwaluwen



Info site




Huiszwaluw

Oeverzwaluw

Oeverzwaluwwand


Boerenzwaluw (Hirundo rustica) boerenzwaluw




Huiszwaluw (Delichon urbica) huiszwaluw

  • Kenmerken
    Makkelijk te herkennen aan zijn witte rugvlek. De huiszwaluw heeft een glanzende donkerblauwzwarte bovenzijde en een helder witte onderzijde en kin en keel. Ze hebben een korte gevorkte staart.
  • De zang
    De huiszwaluw roept een helder maar krasserig 'prrit'. Hun zang bestaat uit kwetterende herhalingen van de roep.
  • De trek
    Als in september het aanbod van insecten minder wordt verzamelen de huiszwaluwen zich tot grote groepen en vertrekken in 5 tot 6 weken naar Zuid Afrika. Tijdens de trek foerageren de vogels, behalve tijdens de barre oversteek van de hete en droge Sahara-woestijn, waar ze zo goed als niets kunnen vinden. Tegen zonsondergang zoeken ze bij voorkeur drassige grond op, waar ze 's nachts rusten en schuilen in rietkragen.
  • Terug in Nederland om te broeden
    In april-mei keren de vogels in veel kleinere zwermen terug van hun overwinteringplaats. Dit is gemiddeld drie weken later dan de Boerenzwaluw. Ondanks alle wetenschappelijke onderzoeken blijft het toch raadselachtig hoe een vogeltje van 12,5 cm vanuit Afrika zijn weg terug weet te vinden naar zijn geboorteplaats.
  • Het bouwen van een nest
    Hun nesten zijn bolvormig met een nauwe opening aan de bovenkant. Deze wordt bij voorkeur op de noord- of oostzijde van overhangende dakranden, goten, bruggen enz. gemaakt. Deze plekken moeten wit of crème geverfd zijn. Een must is de aanwezigheid van genoeg voedsel. Binnen een straal van ongeveer 200 meter moet er modder, klei of leem zijn om het nest te kunnen metselen. Het mannetje sleept kleiballetjes en draadmateriaal aan. Het vrouwtje metselt er laag voor laag een nest van. Af en toe moet de klei drogen en daarna gaat ze verder. Als het komvormige nest gereed is wordt de binnenkant bekleed met grasjes, pluisjes en veertjes.
  • Voedsel
    Huiszwaluwen scheren vlak langs daken. Zeer kenmerkend is de plotselinge klim omhoog om een insect te pakken. Tijdens een duikvlucht door een muggenwolk happen ze snel het een en ander op. Ook kevertjes en vliegen worden niet versmaden.
  • Broeden
    Het vrouwtje legt 4-5 glanzend witte eieren. Het uitbroeden wordt door beide ouders volbracht. Dit duurt 20 dagen en begint eind mei. De jonge vogels blijven 3 weken op het nest. In deze periode vangt een huiszwaluw 9000 insecten per dag. Als de jongen groter zijn zitten ze vaak met hun bekjes open voor het vlieggat te wachten. Een huiszwaluw heeft vaak nog een tweede en derde broedsel. De jongen van het vorige nest helpen dan ook met voeren. Als de nestplaats wordt benaderd dor een vijand dan wordt deze weggejaagd met een straal zwaluwpoep.
  • Overlast
    Om overlast door uitwerpselen te voorkomen kan er een plankje onder het nest worden bevestigd. Laat 3 cm. ruimte open tussen de muur en het plankje, anders gaan ze ook onder het plankje een nest maken. En donker gekleurd plankje kan direct tegen de muur worden bevestigd. Op deze manier worden veel uitwerpselen opgevangen.
  • Bevorderen van nestplaatsen
    Geschikte dakranden wit laten of wit maken. Niet gaan verven tussen april en september. Bij nieuwbouw en renovatie zo bouwen dat er ook plaats is voor vogels. Zorgen dat er voldoende bouwmateriaal aanwezig is, bij voorkeur in de omgeving waar al zwaluwnesten zijn. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen tot het minimum beperken.
  • Het aanbrengen van kunstnesten onder de dakgoot of overstek.
    Zorg ervoor dat dit op de oost- of noordzijde gebeurt met een vrije aanvliegroute. De beste kans is er als in de omgeving een kolonie is. Zorg wel voor voldoende bouwmateriaal in de omgeving.
  • Bedreigingen tijdens de trek van de huis- en de boerenzwaluwen
    Tijdens de trek passeren ze landen waar zwaluwbiefstuk nog steeds hoog op de culinaire menukaart staat. Plotselinge slechte weersomstandigheden kunnen fataal zijn. Een uitputtende tocht van 1400 km, waarbij ze de voedselarme, steeds groter wordende Sahara-woestijn moeten oversteken, die steeds meer levens kost. Insecticiden in Afrikaanse landen die bij ons niet meer gebruikt mogen worden.
  • Bedreigingen in ons eigen land
    Het gebruik van insecticiden. De toegenomen hygiëne op de boerderijen waardoor er minder insecten zijn. Er is in de stallen kunstmatige ventilatie gekomen waardoor er geen invliegruimte meer is voor de boerenzwaluw. De afname, van de huiszwaluw, heeft ook te maken met onze moderne bouwmethode en renovaties van gebouwen, vaak geen overstekende dakgoten en overstekken meer. Als ze er wel zijn worden ze vaak donker gebeitst of geverfd, in bruin, groen enz., kleuren die een huiszwaluw absoluut zal mijden. Het ontbreken van modder, leem of klei waardoor er geen nest gemetseld kan worden.



Oeverzwaluw (Riparia riparia) oeverzwaluw

  • Kenmerken
    Het is de kleinste zwaluw die in Nederland voorkomt. Van boven is de vogel donker bruin. Hij heeft een bruine band over zijn borst en is verder wit van onder. De staart van de oeverzwaluw is gevorkt maar minder sterk als bij de boeren en huiszwaluw.
  • Geluid
    De oeverzwaluw maakt een kenmerkend geluid, droog, a-vocaal, raspend gekras.
  • De trek
    De vogel trekt in augustus-september weg naar tropisch Afrika. Hij keert terug in ons land in april-mei. Een enkeling is zelfs al in maart aanwezig.
  • Broeden
    Ze broeden in een kolonie. Ze graven zelf hun nest in steile rivieroevers. Ze benutten ook door de mens gemaakte steile zand of leemwanden zoals op bouwterreinen en afgravingen. Hierdoor heeft de vogel een nogal plaatselijk voorkomen. De nestgangen worden met de pootjes gegraven. De gangen zijn 60-90 cm diep en eindigen in een nestkamer die wordt bekleed met veertjes en plantendelen. Er worden 4-5 zuiver witte eitjes gelegd. De ouders broeden deze gezamenlijk uit. De broedtijd is 12-16 dagen. De eerste weken blijven de jongen in de nestkamer, als ze wat ouder zijn komen ze de ouders tegemoet.
  • Voedsel
    De vogels zoeken vaak boven rivieren, poelen en ondiepe meren naar vliegende insecten en spinnen.
  • Bedreigingen
    Vaak worden tijdens het broeden of het opgroeien van de jongen de tijdelijke afgraving of zandberg afgegraven ten behoeve van de bouw. Er zijn weinig natuurlijke steile rivieroevers meer in ons land. Natuurlijke bedreigingen vormen voor de jonge oeverzwaluwen de Hermelijn, Sperwer of Buizerd. De boomvalk is in staat om een oeverzwaluw in de vlucht te vangen.
  • Bevorderen van nestplaatsen
    Het maken van een kunstmatige oeverzwaluwenwand. Dit is gelukkig op veel plaatsen in ons land gerealiseerd of wordt gerealiseerd.



    Naar boven